Çene eklemi kafatası ile alt çene kemiğinin birleştiği yerde, kulağın hemen önünde yer alan küçük bir eklemdir. Alt çenenin hareket ve islevlerini yapmasina izin verir.
Çene eklemi rahatsizliklarinin degisik beliritleri vardir. Hastalar genellikle, kulak agrisi, bas agrisi ve agizlarini yeterince açamadiklarindan sikayetçidirler Bunun yaninda agiz açip kapama sirasinda çikan seslerden ve agridan da sikayetçi olabilirler. Burada belirlenmesi gereken rahatsizligin nedenidir..
Çene eklemi rahatsizliklarinin nedenleri nelerdir?
Artrit, Çene eklemi rahatsizligi sebeplerinden biridir. Bir yaralanmaya ya da gece dis sikmaya bagli olabilir. Diger sik rastlanan bir sebep de eklem diskinin yer degistirmesidir. Böyle bir disk, klik sesi gibi seslerin ortaya çikmasina, çene hareketlerinin kisitlanmasina ve agiz açma ve kapama sirasinda agri olmasina neden olabilir. Bir travmanin ya da romatoid artritin neden olabilecegi bir problemdir. Eklem parçalarinin birbirine kaynamasi durumu ise çene hareketini kismen veya tamamen kisitliyabilir.
Her zaman problem, eklemin kendisinde midir?
Stresin çene kaslarinda agri olusturmasi çene eklemi problemlerine benzer şikayetler yaratabilir. Hastada genellikle gece dis gicirdatma ya da sikma kaslarda ağrılı spazmlara ve çene hareketlerinde zorluklara yol açar. Hastalarda kas ve eklem problemleri birlikte de görülebilir. Bu nedenlerle çene eklemi hastaliklarinin teshisi karmasiktir ve farkli islemler gerektirir.
Tedaviyi yönlendirmesi açisindan eklem problemlerinin nedeninin belirlenmesi son derece önemlidir. Tedavi, basit bir gece koruyucusundan, fizik tedaviye, artroskopik cerrahi ya da açık eklem cerrahisine kadar ilerleyebilen adımları içermektedir.
Ortognatik Cerrahi- Isırma bozuklukları
Ortognatik cerrahi yüz kemiklerindeki iskeletsel ve dişsel bozuklukların düzeltilmesi ameliyatlarını tarif eden genel bir terimdir.
Ortognatik cerrahi, çenelerin birbirleri ile ilgili uyumsuzluklarını veya dişlerin çeneler ile olan uyumsuzluklarını düzeltmek için yapılan uygulamalardır şeklinde de tarif edilebilir. Ortognatik cerrahi ile aynı zamanda estetik ve fonksiyonel düzeltmeler yapılabilir. Kliniğimizde yapılan ısırım bozukluklarının tedavisi-ortognatik cerrahi girişimleri yurtdışındaki modern plastik cerrahi klinikleri ile paralellik içinde devam etmektedir.
yüz iskelet yapısında olabilecek ve ortognatik cerrahi ile çözümlenebilecek sorunlar şunlardır:
- Alt çenenin önde, geride, sağ yan veya sol yanda olması
- Alt çenenin bir tarafının veya tümünün az gelişmesi
- Üst çenenin önde, geride, sağ yan veya sol yanda olması
- Üst çenede gelişim azlığı
- Alt çene ve üst çenedeki dişlerin birbirine değmemesi( Açık ısırım deformitesi)
- Çene ucunun ileride ya da geride olması,küçük veya büyük olması
- Elmacık kemiklerinin olması gerekenden büyük, küçük, önde veya geride olması
- Kaza ve tümör nedeniyle çenelerin şekil ve yapısının bozulması
İnsan yüz harmonisinde ve iskelet yapısında her kişide farklılık gösteren gelişim ve oranlar bulunmaktadır. Dolayısıyla çene iskeleti gelişiminde de her kişide farklı oranlar görülmektedir. Alt çene ve üst çene arasındaki ilişkinin normal olmadığı durumlarda ısırım bozukluğu-maloklüzyon ortaya çıkar. Alt çene ve üst çene olması gereken ideal pozisyondan önde, arkada, aşağıda, yukarıda ya da yanlarda olabilir. Dişlerde ve iskelet yapısındaki bu sorunlar değişik ölçüde yüz estetiğine de yansımalar gösterir. yani, burada sorun hem fonksiyonel ve hem de estetiktir. Göz ardı edilmemesi gereken bir durum da mevcut sorunun yarattığı psikolojik etkilenmedir. İskeletsel ve dişsel sorunların ortognatik cerrahiyle düzeltilmesi fonksiyonel, estetik ve psikolojik sorunların çözümlenmesini sağlar. Bu da hastaların ifadesi ile "yeniden doğma" olarak da anlatılabilir.
Kişide mevcut olan ısırım bozuklukları plastik cerrah ve ortodontistin yer aldığı ekip çalısması ile düzeltilebilir. Tek başına plastik cerrah veya ortodondist ideal sonucun elde edilmesi için yeterli değildir. Bu tür sıkıntıları olan kişiler kliniğimize başvurduğunda öncelikle mevcut sorunun nasıl bir süreçte oluştuğu belirlenir. Sonrasında ayrıntılı ağız içi muayene yapılır. Çene ekleminin de ayrıntılı olarak değerlendirilmesi yapıldıktan sonra dijital kamera ile elde edilen görüntüler değerlendirilir ve hastanın tedavi sonrası ideal görünümü belirlenir. Bu hastaların cerrahi öncesinde görmesi gereken ortodontik tedaviyi (tel tedavisi) belirlemek için ortodontist ile birlikte hastanın değerlendirilmesi gerekmektedir. Cerrahi öncesi dönemde dişlerdeki çarpıklıklar düzeltilir. Hastanın radyografileri üzerinde yapılan çalışmalarla (Sefalometrik analiz) ameliyat planı belirlenir. Ameliyat sonrası dönemde devam eden ortodontik tedavi ile mükemmel bir bitiş sağlanır. Ortodontik tedavi ameliyat öncesi 5-6 ay, sonrasında 5-6 ay olmak üzere toplam 1 yıl kadar devam eder.
Alt çenenin öne veya arkaya alınması
Genel anestezi altında tam teşekküllü bir hastanede gerçekleştirilir. Ortalama ameliyat süresi 1-1,5 saattir. Ameliyatın tamamı ağız içinden yapılır ve yüzde herhangi bir iz oluşmaz. Cerrahi olarak oluşturulan kırık hatları titanyum plak-vida sistemleri ile sabitlenirler. Hasta 1 gün sonra taburcu edilir. Dişleri birbirine bağlamak gerekmez ve beslenmeyle ilgili sorun yaşanmaz. Oluşabilecek minimal ağrılar ağızdan alınan ağrı kesicilerle ortadan kaldırılabilir. Ortaya çıkan şişlikler 1 hafta içinde kaybolur. Cerrahi sonrasında alt dudakta oluşabilecek kalıcı uyuşukluklar dikkatli çalışma ve kliniğimizde uygulanan modern tekniklerle minimuma indirgenmiştir.
Üst çenenin öne veya arkaya alınması
Genel anestezi altında tam teşekküllü bir hastanede gerçekleştirilir. Ortalama ameliyat süresi 1-1,5 saattir. Ameliyatın tamamı ağız içinden yapılır ve yüzde herhangi bir iz oluşmaz. Cerrahi olarak oluşturulan kırık hatları titanyum plak-vida sistemleri ile sabitlenirler. Hasta 1 gün sonra taburcu edilir. Dişleri birbirine bağlamak gerekmez ve beslenmeyle ilgili sorun yaşanmaz. Oluşabilecek minimal ağrılar ağızdan alınan ağrı kesicilerle ortadan kaldırılabilir. Ortaya çıkan şişlikler 7-10 gün içinde kaybolur.
Alt ve Üst çenenin kombine ameliyatları
Genel anestezi altında tam teşekküllü bir hastanede gerçekleştirilir. Ortalama ameliyat süresi 3-4 saattir. Ameliyatın tamamı ağız içinden yapılır ve yüzde herhangi bir iz oluşmaz. Cerrahi olarak oluşturulan kırık hatları titanyum plak-vida sistemleri ile sabitlenirler. Hasta 1-2 gün sonra taburcu edilebilir. Ortodontistle belirlenen tedavi planına göre dişleri birbirine bağlamak gerekmeyebilir. Eğer dişleri birbirine bağlamak gerekirse ortalama süresi 10-14 gündür. Ortaya çıkan şişlikler 2 hafta içinde tamamen kaybolur.
Diş diziliminde bozukluk olmaksızın çene şekline yönelik ameliyatlar
Yapılabilir elbette. En sık görüleni çene ucunun ameliyatlarıdır. Bunun dışında alt çenesi belirgin ve köşeli olan kişilere çene kemiğini törpüleyerek daha yuvarlak ve yumuşak bir görünüm verilebilir. Tam tersi şekilde alt çene kemiği dar ve içe doğru olan kişilere bu bölgeye bazı maddelerle dolgu yapmak mümkündür.
Çene ucuna yönelik ne gibi işlemler yapılabilir?
Aslında hemen her şey yapılabilir. Çene ucunun çok belirgin ve ileride olduğu durumlarda, çene ucunu hem geri almak, hem de yüksekliğini azaltmak mümkündür. Veya çene ucunun çok küçük ve geride olduğu durumlarda çene ucu kemiğini ileri almak ve belirginleştirmek mümkündür. Bazen çene ucunda eğrilik olabilir. Bu eğriliği de gidermek mümkündür. Tüm bu işlemler için çene ucundaki kemiği kırmak, yeni pozisyon vermek ve bu pozisyonda sabitlemek gerekir. Çene ucunu büyütme işlemi için kemiği kırmadan, yapay bir madde koyarak yeniden şekil vermek de mümkündür.
Yüz kemiklerine yönelik başka ne gibi estetik müdahaleler yapılabilir?
Elmacık kemikleri az gelişmiş olan kişilerin yanakları çökük olur. Bu durumu düzeltmek için elmacık kemiklerine destek yapıya ihtiyaç vardır. Bu destek, kişinin kendi dokularından temin edilebilir. Ama daha sık olarak bu işe uygun hazır maddeler kullanılır. Aynı şekilde göz çevrelerine de destek olarak bu maddeler kullanılabilir.
Doç Dr Ufuk Bilkay'a Sorunuz